The Eternal Breasts

Het is een bijzondere prestatie om de tweede Japanse vrouw ooit te zijn, die zich een weg naar de regiestoel baande. Die eer wordt toegekend aan Kinuyo Tanaka (1909-1977). Tanaka’s carrière besloeg meer dan 50 jaar. Met maar liefst 250 acteercredits op haar palmares was de razend populaire Tanaka voornamelijk bekend als actrice voor grootmeesters Yasujirō Ozu, Mikio Naruse en vooral Kenji Mizoguchi, met wie ze 15 films draaide. Maar in 1953 deed Tanaka een gewaagde zet: ze diende een aanvraag in bij de Nikkatsu studio om haar eerste film te regisseren. Dit in een industrie waar enkel Tazuko Sakane haar dat voordeed. Hoewel de aanvraag op protest stootte van mentor Mizoguchi – een daad die hun werkrelatie zou beëindigen – mocht Tanaka haar regiedebuut maken met LOVE LETTER (1953) bij de nieuwe studio Shintoho. Daarvoor kon ze gelukkig wel op de hulp rekenen van Ozu (die het script zou schrijven voor haar tweede film THE MOON HAS RISEN) en Naruse.

Het was Tanaka’s ambitie om vrouwen aan het woord te laten in haar werk. Echte vrouwen, die hun vrouwelijkheid en seksualiteit onderzoeken in een patriarchale maatschappij waar hun plaats vaak vooraf bepaald is. De vrouwen in haar films tonen een vastberaden gevoel van vrijheid. Tanaka schuwde daarin de provocatie niet en gaf het scherm aan minnaressen en prostituees, gescheiden vrouwen, die zowel de heldinnen als de slachtoffers zijn van sociale onrechtvaardigheid.

In THE ETERNAL BREASTS (een letterlijke vertaling van de Japanse titel, die vaak als FOREVER A WOMAN wordt verengelst) vertellen Tanaka en scenariste Sumi Tanaka (geen familie) het waargebeurde verhaal van tankadichteres Fumiko Nakajo. Wanneer Fumiko ontdekt dat haar man ontrouw is, trekt ze terug in bij haar moeder. Ze navigeert de scheiding en het moederschap, terwijl ze haar creatieve droom om dichteres te worden najaagt. Maar dan slaat het noodlot toe. Op het moment dat ze haar leven weer een beetje in elkaar heeft gepuzzeld, krijgt Fumiko de diagnose van terminale borstkanker.

Tanaka’s regie is van zo’n gevoeligheid en is zo gericht uitgewerkt, dat de zwaarte van het onderwerp wordt verlicht door de schoonheid van de beelden. Tanaka heeft net als tijdsgenoot Ozu een voorliefde voor kader-in-kader compositie. Maar anders dan Ozu, kiest Tanaka voor asymmetrie in haar kadrering om de transformatie van Fumiko’s lichaam (na een dubbele mastectomie) en de ongelijke syllabische lijnen van haar tanka gedichten te reflecteren.

Met THE ETERNAL BREASTS, ging Tanaka voor een gedurfd onderwerp voor kijkers van de jaren 50. Ze geeft de hartverscheurend realiteit weer waar 1 op 8 vrouwen ter wereld mee worden geconfronteerd. Maar Tanaka laat haar personage meer zijn dan enkel haar ziekte. Fumiko is vrouw. Met de seksualiteit, creativiteit en zelfontdekking die daarbij horen.