Daughters of Darkness in 1 frame
OKTOBER 2026
Amra Nurkovic
Een scène overgoten met een dromerige mist. Op de voorgrond schittert een jurk, die het kaarslicht van het achterplan oogverblindend reflecteert. In de diepte, een pasgetrouwd stel aan de dinertafel, gehuld in rood en wit. Wie is de fonkelende vrouw en wat haalt ze met haar elegante vingers en fonkelrode nagels uit haar geheimzinnige doosje?
Net zoals Les lèvres rouges (1971, ook bekend als Daughters of Darkness) baadt deze scène in mysterie, al slaat die snel om in sensuele spanning naargelang je meer context krijgt. Het koppel Valerie en Stefan zakte per nachttrein, vrijend in hun honeymooncoupé, naar een winters Oostende af. Gearriveerd in hun verlaten hotel, vlamt er bij de eerste aanblik een fascinatie op voor de enige andere hotelgasten: gravin Elizabeth Bathory en haar minnares-handlanger Ilona. De fascinatie is wederzijds en ontwikkelt zich binnen de muren van het hotel tot een erotische driehoeksverhouding. Een reeks mysterieuze moorden in Brugge zorgt voor een huiveringwekkende achtergrond waartegen het spel van verleiding en obsessie zich ontvouwt.
Regisseur Harry Kümel was niet de enige die zich in het begin van de jaren ’70 waagde aan het pulpy subgenre van de vampierenfilm. Tussen 1970 en 1973 verschenen er verschillende films over de sage rond de Hongaarse gravin Elizabeth Bathory, die meer dan zeshonderd jonge vrouwen vermoord zou hebben en eeuwig jong bleef door te baden in maagdenbloed. Kümels gravin is echter uniek. Voor hem betekende het vampiergenre meer dan bloederigheid en perversiteit, meer dan exploitation en gore. In zijn suggestieve vampierfilm is er dan ook geen sprake van scherpe hoektanden of overdadig bloedvergieten. Het weinige bloed dat vloeit, gutst niet, het glinstert. Gravin Bathory is akelig omdat ze in het bezit is van een mannelijke vampiriteit. Naast sexy bloedzuiger, is ze ook een lesbische jager die kenmerken bezit die doorgaans weggelegd waren voor mannelijke bloeddorstigen. Geweld is in Les lèvres rouges abstract, ceremonieel. Een slachtfestijn is niet het doel van Bathory’s vampirisme. Seks, overheersing en onderwerping, wel. Gravin Elizabeth Bathory is een matriarch, een matrone, omzoomd van een theatrale wijsheid en gevoelig voor de wispelturige aard van de mens. Ze bestudeert haar slachtoffers en speelt ermee. Delphine Seyrigs vertolking van Bathory is angstaanjagend omdat ze doordrenkt is van een flagrante aantrekkingskracht.
Die aantrekkingskracht beïnvloedde Kümels zorgvuldige kleurenkeuzes. Wit, rood en zwart maken het palet op van de esthetiek van Les lèvres rouges. De witte huid van de gravin steekt af tegen haar zwarte cape. Haar lippen zijn bloedrood, tegenover het maagdelijke wit van Valeries outfits. Scharlakenrood is werkelijk overal: Ilona’s rode sjaal die een suggestief rood vlekje in haar hals bedekt, Stefans bloed wanneer hij zich onopzettelijk snijdt bij het scheren, zijn rode leren jas, de rode auto van de gravin… Imposante architectuur mag voor Kümel niet ontbreken. Het verlaten Oostendse hotel zorgt voor de vervanging van het gotische kasteel uit de klassieke vampier-beeldentaal. De majestueuze trappen in de foyer werken als de ruggengraat van het decor en maken zowel binnendringen als ontsnappen mogelijk. Valerie stormt weg na een verhit moment en gravin Bathory flaneert sensueel de tredes af, als een tarantula op zoek naar haar prooi. Voor Kümel zit het belang van architecturale esthetiek ook in de kleine dingen. Wanneer Ilona na aankomst in het hotel verslagen de donkerte inkijkt, streelt ze wat een fallische raamklink lijkt. De hele architectuur van de film impliceert sensualiteit.
Delphine Seyrig zet een ongeziene acteerprestatie neer als gravin Elizabeth Bathory. Ze verschijnt voor het eerst in beeld wanneer haar slanke been, ingepakt in een laars van zwart vinyl, de auto uitglijdt. Een volgende glimp bestaat uit haar rode lippen, omringd door het duister van haar zwarte bontkraag en verhuld door een zwarte voile. Seyrig wordt ons in stukjes gevoerd. Voor gravin Bathory bereikt ze de elegantie van een hypnotische Hollywoodster. Die glamour wordt opgeroepen door haar felrode lippen, witblonde vingergolven en flinterdunne wenkbrauwen. De kostumering is een over the top representatie van de extravagantie van het decennium: met bont gevoerde leren jassen, paarse veren en rode avondjurken. Seyrig wordt ingekaderd en belicht als een Marlene Dietrich, met een wazige cinematografie geïnspireerd op de glamourshots uit de jaren ’30. Wanneer gravin Bathory tijdens het laatste diner met het bruidspaar in haar doosje reikt en een victoriaanse choker van zwarte kristalletjes om de nek van de bleke Valerie windt, komt de spanning tot een hoogtepunt. Ze is een sprankelende spin die haar vliegje ingesponnen heeft zodat ze geen kant meer op kan.
Les lèvres rouges wordt vaak gerekend tot de lesbische vampierenfilms, een genre dat zich ontwikkelde vanaf de vroege jaren ’30 tot de jaren ’70. Meer nog, de vereeuwiging van Seyrigs vampier wordt vaak onderworpen aan een feministische lezing, waarin gravin Elizabeth Bathory straalt als koel, berekend en sadistisch. Een lesbisch-feministisch icoon.
Harry Kümel rekent zijn creatie echter niet tot die lesbisch-feministische school. De regisseur maakte naar eigen zeggen gewoonweg een genrefilm waar hij plezier mee kon beleven. Een film vol seks, bloed, maar dan door Kümel gestileerd en uiterst chic. Les lèvres rouges is een rijke, transgressieve, sensuele film. Hij werd de eerste Vlaamse horrorfilm (en één van de weinige Belgische films) die zo’n internationaal succes mocht genieten. Harry Kümel maakte een stijlvolle combinatie van gotische en moderne elementen waarin Delphine Seyrig de absolute kracht van verleiding belichaamt.
Deze tekst maakt deel uit van Belgische cinema in 24 frames, dat film viert door te kijken naar zijn kern: stilstaande beelden. Het boek is te koop via onze webshop.
