The Arch

Met THE ARCH maakte T’ang Shushuen, vaak aangehaald als de eerste vrouwelijke filmregisseur van Hongkong, een uitzonderlijk gedurfd debuut. Ze vertrekt van een populair Chinees verhaal uit de 17e eeuw, maar herwerkt het tot een benauwend vrouwenportret waarin verlangen, plicht en sociale controle voortdurend met elkaar in botsing komen. Die innerlijke druk vertaalt zich ook in de vorm: met overvloeiers, freeze frames en beeldherhaling kiest T’ang voor een uitgesproken avant-gardistische arthousetaal die emotionele spanning en onderdrukking tastbaar maakt. Ze vroeg bovendien aan twee uitzonderlijke talenten om mee te werken aan haar debuut: Les Blank, haar studiegenoot, monteerde de film, en Subrata Mitra—de vaste cinematograaf van Satyajit Ray, die T’ang sterk bewonderde—verzorgde het camerawerk van de interieurs.

Het verhaal speelt zich af in het China van de Ming-dynastie. Madam Tung is een jonge weduwe die samenleeft met haar tienerdochter Wei Ling en haar schoonmoeder. Ze leidt een kuis en voorbeeldig bestaan en wordt zo hoog geacht dat het dorp haar wil eren met een ceremoniële ereboog—een keizerlijke erkenning voor uitzonderlijke deugdzaamheid. Wanneer een officier met zijn soldaten onderdak vraagt in haar huis, ontstaat er een wederzijdse aantrekkingskracht tussen hem en Madam Tung. Zij houdt zichzelf in uit waardigheid en zelfbeheersing, maar de dynamiek kantelt wanneer Wei Ling de officier verleidt. Madam Tung schikt zich uiteindelijk, met tegenzin, in een huwelijk tussen haar dochter en de man—een schijnbaar edel offer dat haar innerlijke evenwicht begint te ondermijnen.

Als parabel laat THE ARCH zien hoe vrouwenlevens worden ingekaderd door traditionele normen en hoe verlangen wordt weggezet als iets dat moet wijken voor verstikkend conformisme. De film geldt als een vroege, onafhankelijke Hongkong-productie met internationale weerklank, geroemd om de emotionele gelaagdheid en formele durf. Na de vertoning in 1969 in Cannes groeide THE ARCH uit tot een referentiepunt en werd T’ang Shushuen erkend als een cruciale pionier binnen de Chinese en Hongkongse filmgeschiedenis. Toch bleef de film decennialang vrijwel onzichtbaar in Europa: buiten enkele toenmalige festivalvertoningen kreeg de film nooit een Europese cinema release en werd deze film dus nog nooit eerder vertoond in België. Deze twee vertoningen zijn dus een unieke kans om een sleutelwerk te ontdekken: een formeel avontuurlijke, emotioneel geladen pioniersfilm die veel te lang onderbelicht bleef en nu eindelijk de plaats krijgt binnen het filmcanon die de film verdient.

T’ang Shushuen maakte slechts vier speelfilms (THE ARCH, CHINA BEHIND, SUP SAP BUP DUP en THE HONG KONG TYCOON), maar haar invloed op de Hongkongse cinema van de jaren ’70 en ’80—en op latere generaties—was uitzonderlijk groot. Ze introduceerde sociaal-kritische artcinema in Hongkong en richtte in 1976 het eerste serieuze filmtijdschrift, Close-Up, op.

De film werd recent 4K-gerestaureerd door het Hongkongse museum M+, op basis van originele 35mm-kopieën uit de collecties van het Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive (University of California) en het BFI National Archive. Scanning, restauratie en kleurcorrectie gebeurden bij Silver Salt Restoration, in aanwezigheid en onder toezicht van T’ang Shushuen zelf.

THE ARCH is een van de films in het kader van ‘M+ Restored’, een initiatief dat wordt ondersteund door CHANEL.