VR: Shelter

Voor het tweede jaar op rij presenteert De Cinema een selectie VR-films: ervaringen die de grenzen tussen het zichtbare en het onzichtbare doen vervagen en je uitnodigen om op een andere manier te kijken, te voelen en te ervaren. Naast SHELTER vertonen we ook THE GREAT ESCAPE.

SHELTER is een virtual reality-documentaire van filmmaker, historicus en curator Sjors Swierstra (HET VOORVAL– ARMANDO EN DE MYTHE), in co-regie met de Oekraïense producente Ivanna Khitsinska (FORTRESS MARIUPOL. SIMON, QUEENS OF JOY). Khitsinska maakte eerder een indringende documentaireserie over de soldaten van het belegerde Azov-regiment in Marioepol. De film is opgenomen op locatie in Oekraïne in o.a. Kyiv, Lviv, Charkiv, Mykolaiv, Khmelnytskyy en nabij de frontlinie, en maakt ook gebruik van archiefmateriaal.

De makers nemen je mee naar de plekken waar Oekraïners bijna dagelijks bescherming zoeken tegen drones en raketten: metrostations, kelders en geïmproviseerde schuilplaatsen. Onder de grond gaat het leven door — kwetsbaar, alledaags en intens menselijk. Je bent getuige van stille gesprekken tussen zwangere vrouwen in een ondergronds kraamcentrum, een verscheurende soldatenbegrafenis, de gespannen routine in een frontbarak, en een symfonieorkest dat in een kelder blijft spelen.

Swierstra vertrok vanuit een herkenbare mediamoeheid: de onafgebroken beeldenstroom kan afstompen. Met deze immersieve ervaring wil hij je opnieuw laten voelen wat oorlog betekent wanneer het gevaar letterlijk boven je hangt. Khitsinska hoopt dat de ervaring de emotionele betrokkenheid vasthoudt: niet alleen de tragedie, maar ook de kracht van een bevolking die standhoudt.

Shelter gaat nadrukkelijk niet over destructie, benadrukken de makers, maar over hoe mensen het hoofd bieden aan de oorlog, hoe ze blijven volhouden, zorgen, wachten, zingen en zwijgen. Khitsinska: “Ik hoop dat deze VR-ervaring de aandacht van mensen voor wat er in Oekraïne gebeurt weet vast te houden. Dat ze er emotioneel bij betrokken blijven, dat ze niet alleen de tragedie zien maar ook onze kracht. Want de schuilplaatsen vertellen niet het verhaal van de angst, maar van een volk dat weigert gebroken te worden.”