Bob le flambeur

Filmgeschiedenis vertelt het verhaal van films die constant verder bouwen op elkaar. Als één hedendaagse regisseur dat weet, is het wel Paul Thomas Anderson, PTA voor professionele doeleinden. In PTA & HIS MASTERS kijken we naar de officieuze filmische voorouders van Paul Thomas Anderson. We plaatsen de regisseur – een van de grootste Amerikaanse regisseurs van zijn generatie – naast de invloeden die hij ongegeneerd citeert in zijn werk. In PTA & HIS MASTERS linken we HARD EIGHT aan Jean-Pierre Melvilles BOB LE FLAMBEUR.

De kerkklokken luiden en Parijs ontwaakt. Regisseur Jean-Pierre Melville spreekt het publiek toe in de voice-over. We ontmoeten carrièregokker Bob Montagné, bekeerd bankovervaller, die nu in Montmartre woont. Bob beloopt al twintig jaar het rechte pad en heeft zelfs protegé Paolo onder z’n vleugels genomen. Wanneer hij de jonge Anne ontmoet die net haar job heeft verloren, biedt hij haar onderdak aan en duwt haar zachtjes in de armen van Paolo. Na een periode van ongeluk in de casino’s blijft Bob echter berooid achter. In een wanhopige zoektocht naar geld plant Bob met een team van handlangers een laatste overval. Maar hebzucht, afpersing en verraad steken al snel de kop op.

In PTA & HIS MASTERS leggen we BOB LE FLAMBEUR naast HARD EIGHT. De narratieve overlappingen zijn onbetwistbaar: HARD EIGHT volgt veteraangokker Sydney, die de jonge John de klappen van de zweep leert en ook met zijn verleden wordt geconfronteerd. Melville creëerde met Bob een “zoon van Parijs”, onlosmakelijk verbonden met de plek die hij frequenteert, een legende wiens reputatie hem voorafgaat. PTA maakt van Sydney een zoon van Reno en net zoals Bob een old school gentleman gangster. Ook op stilistisch vlak pleit PTA schatplichtig aan Melville. Zo zie je scènes uit BOB LE FLAMBEUR bijna verderlopen in HARD EIGHT. Bijvoorbeeld wanneer Paolo in een bar wordt aangesproken op het feit dat hij zich gedraagt zoals Bob. In HARD EIGHT is het Sydney die attent gemaakt wordt op zijn invloed op John. “We share the same tastes, I guess”, antwoord die nuchter. In de casino lounge in HARD EIGHT tovert PTA een vibrafoonspeler, die uit de casinoscène van BOB LE FLAMBEUR lijkt weg gestapt. Ook het design van de filmposter van HARD EIGHT is gebaseerd op die van BOB LE FLAMBEUR. En waar de Franse gangsterfilm begint met diëgetische kerkklokken eindigt HARD EIGHT met Jon Brions Clementine’s Loop, opgebouwd uit klokkengeluid.

Melville werkte voor BOB LE FLAMBEUR met zo’n gelimiteerd budget, dat de acteurs en crew achttien maanden stand-by moesten zijn voor wanneer Melville extra budget bij elkaar kon schrapen. Met zijn beperkte budget, kleine crew en relatief goedkope productie behield Melville maximale creatieve controle. Iets wat PTA in zijn werk ook nastreeft. Melville koos door zijn beperkte budget voor een neorealistische stijl met jump cuts en een jazz soundtrack, die niet enkel PTA, maar onder anderen ook Jim Jarmusch, Quentin Tarantino en nouvelle vague aanvoerders zoals Jean-Luc Godard zou beïnvloeden. “I gave up on doing crime films”, zei Stanley Kubrick zelfs, “since Jean-Pierre Melville made the perfect crime film with BOB LE FLAMBEUR.”