King Solomon’s Mines
Naar aanleiding van zijn tweede boek, De schitterende toekomst van Hemelings en zoon (EPO, 2026), haalt voormalig De Cinema-coördinator Erik Martens de vergeten Gentse cineast, ontdekkingsreiziger en reporter Marcel Roos opnieuw voor het voetlicht. Voor deze bijzondere matineevertoning koos hij KING SOLOMON’S MINES, een avonturenklassieker uit 1950 die het wereldbeeld weerspiegelt waarin Roos zijn films en reisreportages maakte.
In de jaren vijftig was Marcel Roos een bekende naam in België en Nederland. Hij filmde zijn expedities door Zuid-Amerika en verwerkte zijn ervaringen in boeken en reisreportages. Zoals veel van zijn collega’s trok hij met zijn films langs zalen in het hele land. Als bevlogen conferencier leidde hij de vertoningen zelf in en ging hij rechtstreeks in gesprek met het publiek. Vóór de doorbraak van de televisie waren zulke ‘ontdek-de-wereldfilms’ bijzonder populair in Vlaanderen.
Het masculiene ontdekkingsfantasme achter dat genre staat ook centraal in KING SOLOMON’S MINES. De MGM-film van Compton Bennett en Andrew Marton werd opgenomen in Technicolor, met Deborah Kerr, Stewart Granger en Richard Carlson in de hoofdrollen. De film was een van de grote publiekssuccessen van 1950 en werd genomineerd voor de Oscar voor Beste Film. Hij won de Oscars voor de cinematografie van Robert L. Surtees en de montage van Ralph E. Winters en Conrad A. Nervig.
KING SOLOMON’S MINES is gebaseerd op de gelijknamige roman van H. Rider Haggard, een pionier van het lost world-genre dat generaties ontdekkingsreizigers inspireerde. Onder hen bevond zich Percy Fawcett, die op zijn beurt een belangrijk voorbeeld was voor Marcel Roos. De film toont hoe springlevend het koloniale verlangen naar onbekende gebieden, verborgen rijkdommen en heroïsche veroveringen in de jaren vijftig nog was.
Elizabeth Curtis (Deborah Kerr) en haar broer (Richard Carlson) schakelen avonturier Allan Quatermain (Stewart Granger) in om haar verdwenen echtgenoot terug te vinden. Die trok de Afrikaanse jungle in, op zoek naar de mythische diamantmijnen van koning Salomon, maar liet sindsdien niets meer van zich horen. Quatermain leidt een gevaarlijke expeditie door een wereld die de film tegelijk als dreigend, exotisch en te veroveren voorstelt.
Uitzonderlijk voor zijn tijd werd KING SOLOMON’S MINES niet in de studio, maar grotendeels op locatie in Afrika gedraaid, met alle onvoorziene gevolgen van dien. Precies daardoor biedt de film een fascinerende blik op het laatkoloniale wereldbeeld waarbinnen ook cineast-explorateurs als Marcel Roos werkten.
Speeltijden
Erik Martens leidt de film kort in. Na de vertoning volgt een filmlezing van dertig minuten, waarin hij Marcel Roos naast zijn voorgangers en navolgers plaatst. Aan de hand van fragmenten uit Roos’ filmografie, recent gedigitaliseerd en gerestaureerd door CINEMATEK, onderzoekt Martens de aantrekkingskracht én de blinde vlekken van de populaire ontdekkingsfilm.
Vier historische personages getekend door de oorlog kiezen voor een radicale breuk met het verleden en voor een nieuwe toekomst aan de andere kant van de wereld. Stefan Zweig is schrijver en wordt opgejaagd door het naziregime. Marcel Roos is explorateur-cineast in wording en hongert naar grootse avonturen. Pieter Hemelings, zoon van de Antwerpse diamanthandelaar Jakob Hemelings, koopt een diamantmijn in het Amazonewoud. Was Europa ‘de wereld van gisteren’, dan wordt Brazilië voor elk van hen het land van de toekomst.
