Let There Be Light

Filmgeschiedenis vertelt het verhaal van films die constant verder bouwen op elkaar. Als één hedendaagse regisseur dat weet, is het wel Paul Thomas Anderson, PTA voor professionele doeleinden. In PTA & HIS MASTERS kijken we naar de officieuze filmische voorouders van Paul Thomas Anderson. We plaatsen de regisseur – een van de grootste Amerikaanse regisseurs van zijn generatie – naast de invloeden die hij ongegeneerd citeert in zijn werk. In PTA & HIS MASTERS linken we THE MASTER aan John Hustons LET THERE BE LIGHT.

Tijdens zijn dienstplicht in het Amerikaanse leger maakte Hollywoodregisseur John Huston drie documentaires voor de overheid: REPORT FROM THE ALEUTIANS (1943) over soldaten die zich klaarmaken voor de strijd, THE BATTLE OF SAN PIETRO (1945) over een mislukte aanval die vele doden eiste en LET THERE BE LIGHT (1946) over getraumatiseerde veteranen. Voor deze laatste film volgde Huston patiënten in een militair psychiatrische ziekenhuis kort na het einde van WOII. De film toont de mentale oorlogsslachtoffers die lijden aan PTSS en andere neurologische aandoeningen. Huston toont heel openlijk hun symptomen, hoe ze omgaan met deze symptomen en hoe deze behandeld worden.

De film begint met een introductie die verklaart dat 20 percent van oorlogsslachtoffers een psychiatrische oorzaak hebben. Wat volgt, is een verslag van een groep veteranen die verschillende psychiatrische behandelingen ondergaan over een periode van twee maanden. De kijker wordt getuige van de schade die oorlog berokkent, niet enkel uiterlijk fysiek of in termen van stedelijke ruïnes, maar ook de verwoesting van de geest van ontelbare soldaten.

Tijdens de productie van LET THERE BE LIGHT werd PTSS niet erkend als een aandoening en door de onverbloemde weergave van de psychologische oorlogsgruwelen hield de Amerikaanse overheid de release van de film tientallen jaren tegen. Wat in die periode wel werd bewerkstelligd, was een wettelijk kader voor psychologisch leed. In 1946 werd de U.S. Mental Health Act goedgekeurd en ondertekend door president Truman, waarin geestelijke gezondheid eindelijk werd gedestigmatiseerd, wat leidde tot onderzoek, diagnose en behandeling.

Voor zijn zesde film langspeelfilm THE MASTER bestudeerde PTA Hustons documentaire grondig om zijn weergave van een teruggekeerde, getraumatiseerde veteraan zo waarachtig mogelijk weer te geven. PTA deed dit niet enkel om zijn personages respectvol en waarheidsgetrouw te benaderen maar ook om zijn vader te eren, een oorlogsveteraan die getekend terugkwam van de oorlog, maar deze trauma’s niet onder ogen wilde zien. Voor PTA was de documentaire zo belangrijk als tegenhanger bij zijn film dat hij LET THERE BE LIGHT opnam als special feature op de Blu-ray van THE MASTER.