Marilyn 100

“A wise girl knows her limits, a smart girl knows that she has none.” Zelfs toen ze nog Norma Jeane heette, wist Marilyn Monroe al welke kaarten ze in handen had om het te maken in showbusiness. Met de uitstraling van een ‘dom blondje’ en het instinct van een gehaaide zakenvrouw, werkte Marilyn zichzelf op tot dé bekendste bombshell van de filmgeschiedenis.

Over haar status als sekssymbool – uitgespeeld door de pers én door de filmstudio’s – zei de actrice: “If I’m going to be a symbol of something, I’d rather have it be sex than some other things we’ve got symbols of.” Seksisme was een aanvaard feit in Hollywood. Studiobazen, regisseurs en acteurs – moeten we daar nog bij vermelden dat het allemaal mannen waren? – zagen haar enkel als een object met sexappeal. Waarom daar dan niet op inspelen, dacht Monroe? Ze boetseerde zelf de mythe Marilyn.

Ondanks haar succes werd Monroe geplaagd door plankenkoorts en een laag zelfbeeld, wat resulteerde in twijfel over haar eigen kunnen, beruchte laattijdigheid en later een afhankelijkheid van kalmeringsmiddelen. In de hoop om van deze onzekerheid af te komen, werkte Monroe samen met acteercoaches en volgde ze lessen in de bekende Actors Studio om haar talent te verfijnen. Monroe wilde naast stereotypische en komische namelijk ook meer dramatische personages vertolken. Na een onenigheid met 20th Century-Fox over haar typecasting in seksueel getinte rollen, werd Monroe geschorst door de studio. Ze mocht geen films meer draaien totdat het dispuut gesetteld werd. Na een minnelijke schikking startte de actrice haar eigen productiebedrijf op in New York, Marilyn Monroe Productions (MMP). Een zet die mee het einde van het studiosysteem zou symboliseren.

Tijdens haar leven werd Marilyn Monroe door het publieke oog veroordeeld voor haar persoonlijke leven en emotionele strubbelingen. Maar zij die de tijd namen om de verlegen Monroe te leren kennen of met haar samenwerkten, herinneren zich haar intelligentie, gevoeligheid en de toewijding aan haar vak. Een getalenteerde actrice met een uitzonderlijke komische timing en een buitengewoon emotioneel bereik. “She was an absolute genius as a comedic actress, with an extraordinary sense for comedic dialogue,” zei regisseur Billy Wilder die met haar SOME LIKE IT HOT en THE SEVEN YEAR ITCH draaide. “It was a God-given gift. Nobody else is in her orbit. Everyone else is earthbound by comparison.”

Op 1 juni 2026 zou Marilyn Monroe 100 jaar oud geworden zijn. Om filmgeschiedenis’ meest misbegrepen icoon te eren, vertonen we enkele parels uit haar filmcarrière.

“I can be smart when it’s important. But most men don’t like it.” – geïmproviseerd door Marilyn Monroe als Lorelei Lee in GENTLEMEN PREFER BLONDES.

In de musical GENTLEMEN PREFER BLONDES schitteren Monroe en Jane Russell als showgirls op een trans-Atlantische cruise naar Parijs. Monroes vertolking van het originele musicalnummer Diamonds Are a Girl’s Best Friend in de roze jurk zijn niet weg te denken uit de popcultuur en werd nagebootst door verschillende artiesten, zoals Madonna en Beyoncé (en zelfs Ryan Gosling als Barbie’s Ken). De musical bekoorde zowel het brede publiek als critici. Duits regisseur Rainer Werner Fassbinder rangschikte de musical zelfs op de zesde plaats in zijn top 10 beste films.

“Men aren’t attentive to girls who wear glasses.” – Marilyn Monroe als Pola Debevoise in HOW TO MARRY A MILLIONAIRE

In HOW TO MARRY A MILLIONAIRE deelden drie van Hollywoods meest populaire sterren het podium. Marilyn Monroe werd geflankeerd door Betty Grable, die andere blonde bombshell, en door Lauren Bacall. De drie steractrices spelen modellen in Manhattan die op zoek zijn naar een rijke echtgenoot. Niet zomaar rijk, maar de potentiële echtgenoten in kwestie moeten minstens miljonair zijn.

“I’m a performer. Didn’t you know? Songs and dances.” – Marilyn Monroe als Kay Weston in RIVER OF NO RETURN

De western RIVER OF NO RETURN koppelt Monroe aan film noir held Robert Mitchum. Het scenario liet zich losjes inspireren door BICYCLE THIEVES van Vittorio De Sica en volgt een vader, zijn jonge zoon en een zangeres die moeten overleven in het harde westen van Amerika. De shoot werd geplaagd door onheil, zowel in de vorm van hevige regens als van ongevallen op de set. Zo drong regisseur Otto Preminger erop aan dat zijn acteurs hun stunts zelf deden, wat leidde tot Monroe die bijna verdronk en Mitchum en Monroe die in de rivier uit de titel belandden toen hun vlot omsloeg. Ondanks die tegenslagen werd de film uiteindelijk een box office succes en een klassieker binnen het westerngenre.

“Story of my life. I always get the fuzzy end of the lollipop.” – Marilyn Monroe als Sugar Kane Kowalczyk in SOME LIKE IT HOT

In SOME LIKE IT HOT slaan twee muzikanten (Hollywoodsterren Tony Curtis en Jack Lemmon) op de vlucht voor de maffia en duiken – vermomd als vrouwen – onder als leden van een volledig vrouwelijke band, geleid door de verleidelijke Sugar Kane (Monroe). De film werd bij zijn release verboden in Kansas, waar crossdressing als te schokkend werd ervaren. Gelukkig zijn we niet meer in Kansas…

De moeizame productie van deze legendarische komedie heeft inmiddels ook mythische proporties aangenomen. Monroe vereiste vele retakes, kende haar tekst niet en was terughoudend om het zoveelste ‘dom blondje’ te spelen. Dat leidde tot een gespannen relatie met regisseur Billy Wilder – die ook bekendstond als moeilijk. Gelukkig zette het uiteindelijke resultaat en het succes van de film alles recht. “Anyone can remember lines, but it takes a real artist to come on the set and not know her lines and yet give the performance she did.” Lovende woorden van de eens zo geïrriteerde Wilder.

*Op Marilyns sterftedatum, 4 augustus, vertonen we SOME LIKE IT HOT tijdens de Zomer van Antwerpen in openlucht binnen het Cinema Urbana-programma.*

“Maybe all there really is is just the next thing. The next thing that happens. Maybe you’re not supposed to remember anybody’s promises.” – Marilyn Monroe als Roslyn Taber in THE MISFITS

Monroes laatste afgewerkte film werd geschreven door haar toenmalig echtgenoot en schrijver Arthur Miller en geregisseerd door John Huston. In THE MISFITS toonde Monroe haar talent voor dramatische rollen als een recent gescheiden vrouw, die bevriend raakt met drie cowboys, gespeeld door Clark Gable, Eli Wallach en Montgomery Clift. De shoot vond plaats tijdens het hoogtepunt van Monroes drugsverslaving en werd verschillende keren onderbroken om tegemoet te komen aan haar gezondheidstoestand. Maar desondanks die moeilijkheden, prees regisseur Huston Monroes talent. “She was not pretending to an emotion. It was the real thing. She would go deep down within herself and find it and bring it up into consciousness.”

“Have you even noticed ‘What the hell’ is always the right decision to make?” – The Actress in INSIGNIFICANCE

Als toemaatje tonen we Nicolas Roegs INSIGNIFICANCE, gebaseerd op een toneelstuk van Terry Johnson. De film vertelt een alternatieve geschiedenis, waarin vier iconen elkaar ontmoeten in een New Yorkse hotelkamer in 1954. The Actress, (gespeeld door Theresa Russell en gemodelleerd naar Marilyn Monroe), The Ballplayer (gespeeld door Gary Busey en gebaseerd op Joe DiMaggio), The Professor (gespeeld door Michael Emil en geïnspireerd op Albert Einstein) en The Senator (gespeeld door Tony Curtis en gebaseerd op Joseph McCarthy) komen op elkaars pad en hun ontmoeting becommentarieert de tijdsgeest van de jaren 50 en het concept van roem versus realiteit. De katalysator voor de film was een openbaring die Roeg had: “Nobody knows a damn thing about anyone.”

En zo is het ook met Marilyn Monroe. De mythe, het icoon, vereeuwigd op het scherm, maar voor altijd een mysterie.

Foto: © Alfred Eisenstaedt (1953)