Film Class

“Wait a minute… Wait a minute… you ain’t heard nothin’ yet.”

Deze eerste gesproken woorden uit de filmgeschiedenis verbreken in THE JAZZ SINGER (1927) de stilte in film en lanceerden het begin van de talkies. De technologische vooruitgang voltrok zich daarna pijlsnel, maar op andere vlakken hinkte THE JAZZ SINGER toch nog ver achter. Kijk maar naar het gebruik van blackface, een toen vaak toegepaste praktijk die benadrukt hoe vanzelfsprekend racisme was. THE JAZZ SINGER is hiermee een getuige van zijn tijd, net zoals de vele – betere – geluidsfilms die volgden.

Die schurende context tussen toen en nu, en de decennia aan voortschrijdend inzicht en maatschappelijke veranderingen die ertussen zitten, beïnvloeden en kneden onze blik op filmgeschiedenis. Cinema is altijd meer geweest dan entertainment: niet elke film is een politiek vehikel of propaganda-instrument, maar elke film is wel een tijdsdocument dat het publiek een inkijk geeft in de geschiedenis van de wereld. In De Cinema kijken we via film terug naar het verleden, proberen we grip te krijgen op het heden en verkennen we de toekomst.

Met gidsen Wouter Hessels (KASKA-DKO, RITCS, INSAS) en Gertjan Willems (UAntwerpen, UGent) en aan de hand van een gecureerd filmaanbod, stappen we terug in de tijd. Een tijd die ons stille meesterwerken gaf, prille talkies en stromingen die de grenzen van de filmtaal verleggen, van avant-gardecinema tot poëtisch realisme en verrassende new waves, maar ook hedendaagse makers die film als geweldloos wapen aangrijpen in een wereld geteisterd door geweld en discriminatie.

FILM CLASS is een jaarlijkse zoektocht naar de vergeten en uitgewiste stemmen uit de filmgeschiedenis, die de gevestigde canon openbreken en aanvullen. “Alors… je te fais le grand jeu?” vraagt waarzegster Blanche aan haar klanten in LE GRAND JEU (1934).

Wil je het hele verhaal horen? Zo ja, wees welkom in De Cinema.

Klik hier om de digitale versie van de FILM CLASS folder te bekijken.

De Cinema koestert als geen ander filmhuis in Antwerpen de wereldwijde filmgeschiedenis. Dankzij een filmhistorische programmatie en een flankerende lezingenreeks in nauwe samenwerking met het Atelier Film & Videokunst van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (KASKA-dko) en de Universiteit Antwerpen wordt het filmgeheugen van menig filmliefhebber verbreed en verdiept.

Samen met collega Gertjan Willems (UA) zal ik met veel plezier bekende en onbekende filmklassiekers introduceren, situeren en analyseren. FILM CLASS is er zowel voor beginnende als gevorderde cinefielen. Alle films worden vertoond in digitale projectie, en soms op 35mm drager, altijd in de best mogelijke omstandigheden.

In dit boekje vind je onze filmselectie. Van de stille pioniersfilm, SUSPENSE (1913) van Lois Weber over de eerste, lange animatiefilm DE AVONTUREN VAN PRINS ACHMED (1926) van Lotte Reiniger tot de visionaire, stille film METROPOLIS (1927) van Fritz Lang. De stille films worden steeds met live muziek begeleid. Een unieke kijk- en luisterervaring. Er staat uiteraard Hitchcock op het programma. En ook Billy Wilder en Robert Bresson. Naast films van gerenommeerde filmmaaksters zoals Věra Chytilová, Agnès Varda, Chantal Akerman, Samira Makhmalbaf en Lucrecia Martel tonen we trots de herontdekte nouvelle vague film LA DÉRIVE (1964) van Paula Delsol, die we dit jaar ontdekten op het inspirerende filmfestival Il Cinema Ritrovato in Bologna.

Kom naar De Cinema en laat je samen met vele anderen meevoeren op een avontuurlijke reis in woord, muziek en beeld doorheen een rijke en diverse filmgeschiedenis.

Wouter Hessels
Docent KASKA(dko)-RITCS-INSAS

Hoe veranderde cinema na de komst van de klankfilm? Welke vormen, stijlen en ideeën bepaalden de filmgeschiedenis tussen de jaren 1930 en de jaren 1970? En hoe kijken we vandaag naar dat verleden, vanuit de filmzaal, het archief en de filmgeschiedschrijving?

In deze lessenreeks volgen we de geschiedenis van de westerse film vanaf de overgang naar de klankfilm rond 1930 tot en met de ontbinding van het klassieke Hollywood-systeem en de opkomst van nieuwe filmvormen in de naoorlogse decennia. De reeks behandelt belangrijke stromingen, stijlen, auteurs en genres uit deze periode, waaronder Classical Hollywood, Frans poëtisch realisme, film noir, Italiaans neorealisme, nouvelle vague, modernistische art cinema, New Hollywood, politieke cinema en documentaire film. Naast canonieke auteurs zoals Orson Welles, Vittorio De Sica, Agnès Varda, Věra Chytilová en Ingmar Bergman komen ook minder vanzelfsprekende casussen aan bod en besteden we bijzondere aandacht aan de Belgische filmgeschiedenis.

De klemtoon ligt niet alleen op filmische ontwikkelingen, maar ook op de bredere socio-economische, culturele en politieke contexten waarin films tot stand kwamen en werden bekeken. Enkele gastcolleges verdiepen specifieke filmhistorische thema’s, zoals film en de Tweede Wereldoorlog, documentairefilm, Fugitive Cinema, de cinema van Chantal Akerman en filmhistoriografie. Vanuit de filmzaal verschijnt filmgeschiedenis zo niet als een vaststaand overzicht van grote namen en titels, maar als een levend verleden dat telkens opnieuw bekeken en bevraagd kan worden.

Gertjan Willems
Docent UAntwerpen-UGent